Sosyal Medya Aracılığıyla İşlenen Suçlar

Sosyal Medya Aracılığıyla İşlenen Suç Tipleri

Türk Ceza Kanunu (TCK) ile özel ceza kanunlarında tanımlanan pek çok suç tipi, İnternet ve sosyal medya altyapısı kullanılarak işlenebilmektedir. Uygulamada ve yargı kararlarında en sıklıkla karşılaşılan suç tipleri şunlardır:

• Hakaret (TCK m. 125): Sosyal medyada açık ara en çok karşılaşılan suç tipidir. Yorum, mesaj veya gönderilerle kişilerin onur, şeref ve saygınlığını rencide etmek suretiyle işlenir.
• Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (TCK m. 134): Kişilere ait gizli kalması gereken fotoğraf, video veya ses kayıtlarının izinsiz şekilde paylaşılmasıdır.
• Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme (TCK m. 136): Kişisel verilerin (telefon, T.C. kimlik numarası, ev adresi vb.) rıza dışı yayılması veya ele geçirilmesidir.
• Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f): Bilişim sistemlerinin sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle sahte ilanlar, oltalama (phishing) linkleri veya sponsorlu gönderiler üzerinden maddi çıkar sağlanmasıdır.
• Tehdit (TCK m. 106) ve Şantaj (TCK m. 107): Kişilerin can, mal veya cinsel dokunulmazlığına yönelik saldırı beyanlarında bulunulması veya şantaj yoluyla menfaat temin edilmeye çalışılmasıdır.
• Bilişim Sistemine Hukuka Aykırı Girme ve Kalma (TCK m. 243) & Sistem Verilerini Bozma/Engelleme (TCK m. 244): Sosyal medya hesaplarının ele geçirilmesi (çalınması), şifrelerinin değiştirilmesi veya içeriklerinin silinmesidir.
• Kişilerin Huzur ve Sükûnunu Bozma (TCK m. 123) ve Cinsel Taciz (TCK m. 105): Israrlı mesajlar, aramalar veya cinsel içerikli rahatsız edici söylemlerle kişilerin huzurunun kaçırılmasıdır.
• Cumhurbaşkanına Hakaret (TCK m. 299) ve Devlet Organlarını Aşağılama (TCK m. 301): Devletin saygınlığını ve kamu kurumlarını hedef alan hukuka aykırı paylaşımlardır.
• Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama (TCK m. 216): Toplumsal kesimleri dini, ırki veya sınıfsal farklılıklar üzerinden hedef gösteren paylaşımlardır.
• Terör Örgütü Propagandası Yapmak (3713 s. K. m. 7/2): Silahlı terör örgütlerinin cebir ve şiddet içeren yöntemlerini öven veya meşru gösteren yayınlardır.

bunların yanı sıra; iftira, suçu ve suçluyu övme, müstehcenlik, haberleşmenin gizliliğini ihlal, banka ve kredi kartlarının usulsüz kullanımı, Atatürk'ün hatırasına hakaret ile nefret ve ayrımcılık suçları da sanal ortamda sıklıkla işlenen diğer fiillerdendir.

Sosyal Medya Suçlarına Karşı Başvurulabilecek Hukuki Korunma Yolları

1. 5651 Sayılı Kanun Uyarınca İçeriğin Yayından Çıkarılması ve Erişimin Engellenmesi

Dijital alanda işlenen ihlallere karşı en hızlı müdahale aracı, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun çerçevesinde sağlanan idari ve hukuki imkanlardır:

• Katalog Suçlar Kapsamında Erişimin Engellenmesi (m. 8): Kanunda sayılan sınırlı sayıdaki suçların (çocukların cinsel istismarı, intihara yönlendirme, uyuşturucuyu özendirme, müstehcenlik, fuhuş, kumar oynatılması ve Atatürk aleyhine işlenen suçlar) varlığı halinde re'sen veya şikayet üzerine içerik çıkarma ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilir.
• Kişilik Haklarının İhlali Nedeniyle Erişim Engelleme (m. 9): İnternet yayını sebebiyle şahsi hakları zedelenen gerçek ve tüzel kişiler; öncelikle platformların (Instagram, X, Facebook, YouTube vb.) ihlal bildirim birimlerine başvurabileceği gibi doğrudan Sulh Ceza Hâkimliğine başvurarak içeriğin çıkarılmasını ve erişimin engellenmesini isteyebilir. Hâkim başvuruyu en geç 24 saat içinde duruşmasız karara bağlar. Verilen karar Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne (ESB) iletilir ve en geç 4 saat içinde uygulanır. Karara uymayan sorumlular adli para cezası ile cezalandırılır.
• Özel Hayatın Gizliliği Nedeniyle Doğrudan Müdahale (m. 9/A): Özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişiler, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna (BTK) doğrudan başvurarak tedbir uygulanmasını isteyebilir. BTK Başkanı talebi derhal ESB’ye iletir ve erişim en geç 4 saat içinde engellenir. Mağdurun bu tedbiri 24 saat içinde Sulh Ceza Hâkiminin onayına sunması gerekir; hâkim 48 saat içinde karar vermezse tedbir kendiliğinden kalkar.

2. Türk Medeni Kanunu (TMK) Kapsamındaki Koruma Davaları

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 24. ve 25. maddeleri uyarınca kişilik hakları hukuka aykırı şekilde saldırıya uğrayan kişiler, Asliye Hukuk Mahkemelerinde şu davaları ikame edebilirler:

• Saldırının Önlenmesi Davası: Henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi muhtemel olan saldırı riskine karşı açılır.
• Saldırıya Son Verilmesi (Durdurulması) Davası: Halen devam etmekte olan ihlalin ve yayının durdurulması amacıyla açılır.
• Hukuka Aykırılığın Tespiti Davası: Sona ermiş olmasına rağmen etkileri ve zararları halen devam eden eylemlerin hukuka aykırı olduğunun yargı kararıyla tespiti için açılır.
• Düzeltme ve Cevap (Tekzip) Hakkı: Mahkeme kararıyla ihlale konu yayınların gerçek dışı olduğunun üçüncü kişilere duyurulması veya ilan edilmesi talep edilebilir.

3. Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri

Sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen linç, hakaret veya asılsız iddialar neticesinde mağdurun yaşadığı derin elem, keder ve psikolojik yıpranma sebebiyle manevi tazminat davası açma hakkı doğar.

Aynı zamanda, gerçekleşen dijital saldırı sebebiyle ticari veya mesleki kayba uğrayan kişiler maddi tazminat davası da açabilir. Örneğin; sosyal medyadaki karalama kampanyaları neticesinde danışan veya müşteri kaybına uğrayan bir profesyonelin (doktor, mimar, esnaf vb.) mahrum kaldığı kâr ve uğradığı doğrudan zararlar bu yolla tazmin ettirilir.

4. Cumhuriyet Başsavcılığına Suç Duyurusu (Cezai Süreç)

Eylemlerin cezai yaptırımla sonuçlanması ve failin hapis veya adli para cezası alması için delillerin karartılmadan toplanması ve Cumhuriyet Başsavcılıklarına şikayette bulunulması gerekmektedir.

• Delillerin Tespiti: Şikayet öncesinde ilgili gönderinin, URL bağlantısının, kullanıcı adının (handle), IP verilerinin ve mesaj içeriklerinin ekran görüntüleri (mümkünse e-tespit ile) kayıt altına alınmalıdır.
• Şikayet Süresi: TCK m. 131 uyarınca, hakaret gibi takibi şikayete bağlı suçlarda mağdurun, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayet hakkını kullanması şarttır. Aksi halde cezai soruşturma yapılması imkanı ortadan kalkar.

Sosyal medya aracılığıyla işlenen suçlarda, bir yandan erişim engelleme ve içerik çıkarma gibi teknik/idari süreçlerin hızlıca yürütülmesi; diğer yandan tazminat ve ceza soruşturmalarının eş zamanlı takip edilmesi hak kayıplarını engellemek adına kritik önem taşır.

Sosyal medya suçları, internetten içerik çıkarma, erişim engelleme kararları, tazminat ve cezai soruşturma dosyalarınız için BA Legal – Av. Buse ALTIKARDEŞ ile iletişime geçebilirsiniz.

İletişim & Adres Bilgileri: