Türk Medeni Kanunu'nun 161 ile 184. maddeleri arasında düzenlenen boşanma, evlilik birliğini hukuki olarak sona erdiren süreçtir. Kanunumuzda boşanma sebepleri özel boşanma sebepleri ve genel boşanma sebepleri olmak üzere iki ana grupta toplanır.
Evlilik akdiyle birlikte eşler arasında ortak bir yaşam kurulur. Eşler bu birliğin mutluluğunu birlikte sağlamak, birbirlerine sadık kalmak, yardımcı olmak ve çocukların bakım ile eğitimine özen göstermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi durumunda kanunda belirtilen sebeplere dayanarak boşanma davası açılabilir.
Çekişmeli ve Anlaşmalı Boşanma Davaları
Boşanma davaları usul bakımından çekişmeli ve anlaşmalı boşanma olarak ikiye ayrılır. Eşlerin boşanmanın kendisi, çocukların velayeti, nafaka ve tazminat gibi mali sonuçlarda uzlaşamaması halinde çekişmeli boşanma davası görülür.
En az 1 yıl sürmüş evliliklerde ise eşlerin ortak başvurusu veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesiyle anlaşmalı boşanma gerçekleşebilir. Anlaşmalı boşanmada hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğunu görmesi ve hazırlanan protokoldaki velayet ile mali düzenlemeleri uygun bulması şarttır.
Çekişmeli olarak başlayan bir dava yargılama aşamasında anlaşmalıya dönüştürülebileceği gibi, kararın kesinleşmesine kadar anlaşmalı boşanmadan vazgeçilip sürece çekişmeli olarak devam edilmesi de mümkündür.
Özel Boşanma Sebepleri
Özel boşanma sebepleri kanunda sınırlı sayıda sayılmış olup, bu sebeplere dayanan davalarda ispat yükü ve hak düşürücü süreler özel kurallara tabidir.
Zina
Eşlerden birinin evlilik devam ederken üçüncü bir kişiyle cinsel ilişkide bulunmasıdır. Davaya hakkı olan eşin, durumu öğrenmesinden itibaren 6 ay ve her halde eylemin üzerinden 5 yıl geçmeden davayı açması gerekir. Eylemi affeden tarafın dava hakkı düşer. Yargıtay uygulamalarında, eşin başka bir kişiyle farklı otellerde konaklaması ve samimi fotoğraflarının bulunması da zinanın varlığına karine kabul edilmektedir.
Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış
Eşinin hayatına kastedilmesi, fiziki şiddet uygulanması veya ağır derecede onur kırıcı muamelede bulunulması durumunda açılan davadır. Burada da 6 aylık ve 5 yıllık hak düşürücü süreler geçerlidir. Yargıtay içtihatlarına göre eşe fiziki şiddet uygulanması ve ağır hakaretler edilmesi onur kırıcı davranış kapsamına girer.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme
Eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya toplum anlayışına aykırı şekilde haysiyetsiz bir yaşam sürmesi sebebiyle diğer eşten ortak hayatı sürdürmesinin beklenemediği hallerde açılır. Bu sebebe dayalı davalarda herhangi bir hak düşürücü süre bulunmamaktadır.
Terk
Evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu terk eden veya haklı bir sebep olmaksızın eve dönmeyen eşe karşı açılır. Terk süresinin en az 6 ay sürmüş olması gerekir. Sürenin 4. ayı bittiğinde mahkeme veya noter aracılığıyla ihtar çekilir. İhtarda eşe 2 ay içinde eve dönmesi gerektiği ve anahtarın neresi olduğu gibi detaylar bildirilir. İhtara rağmen haklı bir sebebi olmadan eve dönmeyen eşe karşı terk nedeniyle boşanma davası açılabilir.
Akıl Hastalığı
Eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu durumun ortak hayatı diğer eş için çekilmez hale getirmesi durumunda açılır. Bu sebebe dayanılabilmesi için hastalığın iyileşmesinin tıbben mümkün olmadığının resmi sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi şarttır.
Genel Boşanma Sebebi: Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması
Eşler arasındaki geçimsizlik ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede ağırlaşmışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu genel sebebe dayalı davalarda hakim tarafların kusur durumlarını ve somut olguları değerlendirir.
Daha önce açılan bir boşanma davasının reddedilmesi ve bu kararın kesinleşmesinden itibaren 3 yıl geçmesine rağmen ortak hayatın yeniden kurulamadığı durumlarda da evlilik birliği temelden sarsılmış kabul edilir ve taraflardan birinin talebiyle boşanmaya karar verilir.
Görevli Mahkeme ve Yargılama Usulü
Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Boşanma yargılamasında hakimin vicdani kanaati esastır. Eşlerin davadaki ikrarları veya beyanları hakimi doğrudan bağlamaz, hakim delilleri serbestçe takdir eder. Taraflara yemin teklif edilemez ve boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hakim onaylamadıkça geçerlilik kazanmaz. Ayrıca tarafların talebi üzerine duruşmaların gizli yapılmasına karar verilebilir.
Boşanma davaları, anlaşmalı boşanma protokollerinin hazırlanması, velayet, nafaka ve tazminat haklarınızın korunması süreçleri için BA Legal – Av. Buse ALTIKARDEŞ ile iletişime geçebilirsiniz.
BA Legal – Av. Buse ALTIKARDEŞ Hukuk & Danışmanlık
