Miras hukuku, bir kişinin vefatı üzerine malvarlığının hak sahipleri arasında ne şekilde paylaştırılacağını düzenler. Bu paylaşım sürecinde adalet ve eşitliğin sağlanması büyük önem taşır. Türk Medeni Kanununda yer alan mirasta denkleştirme kuralları, mirasbırakanın sağlığında mirasçılarına yaptığı karşılıksız devirlerin miras paylaşımında hesaba katılması amacıyla düzenlenmiştir.
Mirasta Denkleştirme Nedir
Mirasta denkleştirme, mirasbırakanın henüz hayattayken yasal mirasçısına miras payına sayılmak üzere yaptığı karşılıksız kazandırmaların terekeye geri verilmesi veya miras payından düşülmesidir. Denkleştirmenin temel amacı, yasal mirasçılar ve özellikle altsoy (çocuklar, torunlar) arasındaki eşitliği ve hakkaniyeti korumaktır.
Bir kişi sağlığında malvarlığı üzerinde tasarruf etmekte özgürdür. Ancak bu tasarruflarını mirasçılardan birine karşılıksız olarak aktardığında, terekedeki malvarlığı azalır ve diğer mirasçıların hakları zarara uğrar. Bu durumda diğer mirasçılar, eşitliğin yeniden sağlanması için denkleştirme hakkını kullanabilir.
Denkleştirmenin Şartları ve Tenkis Davasından Farkı
Denkleştirmenin talep edilebilmesi için devrin mirasbırakan hayattayken yapılmış olması, karşılıksız olması ve yasal mirasçının miras payına mahsuben gerçekleşmiş olması şarttır.
Mirasta denkleştirme davası ile tenkis davası sıklıkla karıştırılsa da ikisi farklı amaca hizmet eder. Tenkis davasında temel hedef saklı paylı mirasçıların korunan payını elde etmesidir. Denkleştirmede ise saklı pay ihlali şartı aranmaz, yasal mirasçılar arasında tam bir adalet ve eşitlik sağlanması hedeflenir.
Bu davayı açma hakkı yalnızca yasal mirasçılara aittir. Mirasçıların alacaklıları veya iflas idaresi bu talepte bulunamaz. Dava, lehine haksız kazandırma yapılan mirasçıya karşı açılır.
Denkleştirmeye Tabi Olmayan Kazandırmalar
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı her ödeme veya hediye denkleştirmeye tabi değildir. Günlük yaşamın olağan akışı içinde değerlendirilen ve mirasçının ekonomik durumunda aşırı bir artış sağlamayan kazandırmalar bu kapsam dışında kalır.
Evlenme sırasında yapılan ve geleneklere uygun olan düğün masrafları, çocukların eğitim ve öğrenim giderleri ile makul ölçülerdeki olağan hediyeler denkleştirme talebine konu edilemez.
Görevli Mahkeme ve Zaman Aşımı
Mirasta denkleştirme davasında görevli mahkeme, vefat eden kişinin son yerleşim yerinde bulunan Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Yargıtay içtihatları uyarınca denkleştirme talebi, mirasın fiilen paylaşılmasından itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Miras paylaşılmadığı sürece bu zamanaşımı süresi işlemeye başlamaz.
Miras hukukundan kaynaklanan denkleştirme hesaplamaları, terekeye iade süreçleri ve miras paylaşım davalarınız için BA Legal – Av. Buse ALTIKARDEŞ ile iletişime geçebilirsiniz.
BA Legal – Av. Buse ALTIKARDEŞ Hukuk & Danışmanlık
